İhtiyati hacze itiraz prosedürü

         Borçlu kendisi dinlenmeden verilen ihtiyati haczin dayandığı sebeplere, mahkemenin yetkisine ve teminata karşı itiraz edebilir.

         İhtiyati hacze itirazı incelemeye bu kararı veren mahkemenin görevli bulunduğuna ilişkin kuralın tek istisnası, ihtiyati hacze konu alacak hakkında dava açılması halidir.

         İtiraz süresi 7 gündür. Borçlunun huzuru ile yapılan hacizlerde haczin uyguladığı, aksi halde ihtiyati haciz tutanağının kendisine tebliğ edildiği tarihten itibaren işlemeye başlar.

         Üzerindeki hacizlerle birlikte satış aşamasında ihtiyati haczin varlığını öğrenen borçlunun bu tarihten itibaren 7 gün içinde ihtiyati hacze itiraz etmesi gerekir.

         İcra ve İflas Kanunu’nun 265/1 hükmüne göre;”Borçlu kendisi dinlenmeden verilen ihtiyati haczin dayandığı sebeplere, mahkemenin yetkisine ve teminata karşı; huzuriyle yapılan hacizlerde haczin tatbiki, aksi halde haciz tutanağının kendisine tebliğ tarihinden itibaren 7 gün içinde mahkemeye müracaatla itiraz edebilir.

         İşin esası ile ilgili delillerin toplanması, bilirkişi incelemesi yaptırılması ve itirazın sürüncemede bırakılması, ihtiyati haczin geçici bir hukuki koruma tedbiri olma niteliği ile bağdaşmayıp, hakimin de hukuki sorumluluğunu gerektirebilir.

         İtiraz eden dayandığı belgeleri dilekçesine eklemelidir. İki taraf da gelmese bile hakim dosya üzerinde inceleme yaparak kararını verir. Alacaklı ihtiyati haciz sebeplerinin varlığını ispatlamak zorundadır. İtiraz duruşmalı yapılmalıdır (İİK m 265,IV).

         İhtiyati hacze itiraz üzerine verilen karar, niteliği itibariyle nihai bir karar olup gerekçeli şekilde yazılmalıdır. Bu nedenle kararın içeriği 6100 Sayılı HMK’nun 297. maddesine uygun olarak yazılmalıdır.

         İhtiyati haciz isteyen, ihtiyati hacze itiraz yargılamasında dayandığı ihtiyati haciz sebebinden vazgeçip, başka bir vakıaya dayanarak ihtiyati haczin davamını talep edemez.

         Mahkemenin Görev ve Yetkisine İtiraz

          Borçlunun yetkisizlik nedeniyle ihtiyati haczin kaldırılmasını isteyebileceği 1965 yılında 538 Sayılı Kanunla İİK’nun 265.maddesine dahil edilmiştir.

         Borçlu ihtiyati haciz kararı veren mahkemenin yetkisiz olduğunu bildirerek yedi gün içinde ihtiyati haciz kararına itiraz etmezse icra dairesinin yetkisi kesinleşir. Ödeme emri tebliği üzerine borçlu ödeme emrine yetki ve esas yönünden itiraz ettiğinde takip durur ve itirazın iptali davası açıldığında davalı mahkemenin yetkisine ilk itirazda bulunduğunda  durum ne olur sorusunu cevaplarsak;

Mülga 1086 Sayılı HUMK nun 12. maddesindeki ihtiyati haciz kararını veren mahkemenin bulunduğu yer mahkemeleri de davaya bakmaya yetkilidir kuralının karşılığı 6100 Sayılı HMK nda yer almamıştır.

         Kanaatimce; ihtiyati hacze itiraz edilmezse veya yetki yönünden yapılan itiraz reddedilmişse icra dairesinin yetkisi kesinleşir ama itirazın iptali davası yönünden bağlayıcı değildir.

        Teminata İtiraz

         Borçlu, alacaklının ihtiyati haciz kararını alırken teminat göstermemiş olması, gösterilen teminatın yetersiz olması sebeplerine dayanarak ihtiyati haciz kararına itiraz edebilir (m 265)

         İhtiyati Haciz Sebeplerine İtiraz

          İhtiyati hacze itiraz nedenleri genel olarak anayasal kurallar, İİK ve HMK ve diğer kanunlardaki emredici kanun ve mevzuat hükümlerine aykırılıklardır.

         Faktoring şirketleri kambiyo senetlerine dayalı olsa bile, bir mal veya hizmet satışından doğmuş veya doğacak fatura veya benzeri belgelerle tevsik edilemeyen alacakları satın alamazlar veya tahsilini üstlenemezler. Bu nedenle faktoring şirketlerinin alacaklı sıfatını fatura veya benzeri belgelerle tevsik etmeleri gerekir. Aksi halde bu nedenle ihtiyati haciz kaldırılabilir.

         Yargıtay da icra dosyasında yaptığı ödemeleri gerekçe göstererek alacağın mevcut olmadığı iddiasıyla ihtiyati hacze itiraz eden borçlunun itirazının İİK’nun 265.maddesi kapsamında değerlendirilmesi gerektiğini belirtmiştir. Haklı olarak belirtttiği gibi bir alacağın vadesinin gelip gelmediğini inceleyebilmek için öncelikle söz konusu alacağın mevcut olup olmadığı (yaklaşık ispat ölçüsünde) bir ön sorun olarak halledilmelidir.

         Ayırt etme gücüne sahip olmayan veya kısıtlı olan ya da ölü kişiler hakkında verilen ihtiyati haciz kararlarına da itiraz edilebilmelidir.

         Alacağın muaccel olmaması veya rehinle temin edilmiş olması,

         Muaccel olmayan alacaklarda m.257/II’deki sebeplerin mevcut olmaması,

         Aynı borç için iki kez ihtiyati haciz kararı verilmesi,

         ihtiyati haciz kararı verilmesi ihtiyati haczin mahiyetine uygun düşmeyecek haller,

         Zamanaşımına uğrayan kıymetli evrakta temel ilişkiye dayanmadan ihtiyati haciz istenmesi,

         Faktoring şirketlerinin alacaklarını fatura veya benzeri belgelerle tevsik edememesi,

         ihtiyati haciz sebeplerine itiraz kapsamında kabul edilmektedir.

         Sıralı bonolardaki muacceliyet koşulunun geçerli olabilmesi için ayrı bir muacceliyet sözleşmesi bulunmalıdır. Muacceliyet sözleşmesinin geçersizliği, ihtiyati haczin “muacceliyet” koşuluna bağlı olduğundan mahkemece incelenebilmelidir.

         “… Mahkemece,bononun ihtiyati haciz kararının verildiği 06/07/2007 tarihi itibariyle zamanaşımına uğramış olduğu belirtilerek ihtiyati haciz kararının kaldırılmasına karar verilmiştir. Davacı vekili hükmü temyiz etmiştir. … hükmün onanmasına” Y.19 HD 13/12/2007 T, 2007-11147/11271″

         İİK nun 265. maddesi kapsamında olmayan itirazlar

          1-Çekin rıza hilafında keşidecinin elinden çıkması

         2-İmzanın sahte olduğu iddiası

         3-Çekin çalındığı iddiası

         4-Tüzel kişiliği temsil yetkisinin olup olmadığına ilişkin itirazlar,

         5-Alacağın yargılamayı gerektirmesi,

         6-Alacağın esasına ilişkin itirazlar

         İhtiyati hacizde ihtiyati hacze itirazı ihtiyati haciz kararı vermiş olan mahkeme inceler. Bu hem yetki hem de görev kuralıdır. Alacaklı ihtiyati haczi kesinleştirmek için takip talebinde bulunmuş olsa bile ihtiyati haciz kararına itirazın ihtiyati haciz kararı vermiş olan mahkeme tarafından incelenmiş olması gerekir. İcra mahkemesinin ihtiyati hacze itirazı inceleme yetkisi yoktur. Bu hüküm İİK 266 maddeden kaynaklanmaktadır. Ancak ihtiyati haciz kararına itiraz edilmeden önce alacaklı, başka bir mahkemede alacak davası açmış ise ihtiyati haciz kararını açmış ise ihtiyati haciz kararını davanın açılmış olduğu mahkeme inceler. Ancak dava menfi tespit davası ise, kıyas yolu ile menfi tespit davasına bakan mahkemenin ihtiyati hacze itirazı incelemesi mümkün değildir. (Yargıtay 17 HD, 24/11/2009 T. 2009/10029 E, 2009/11109 K)

          İhtiyati Hacze İtirazda Süre

          Borçlu kendisi dinlenmeden verilen ihtiyati haciz kararına, huzurunda ihtiyati haciz yapılmışsa ihtiyati haczin konulduğu, yokluğunda ihtiyati haciz icra edilmişse ihtiyati haciz tutanağının kendisine tebliğ edildiği (m 262,II) tarihten itibaren 7 gün içinde itiraz edebilir. Borçlunun gıyabında yapılan ihtiyati hacizde ihtiyati haciz tutanağı borçluya mutlaka tebliğ edilmiş olmalıdır.

         Yargıtay ise ihtiyati haczin öğrenildiğinin kesin olarak anlaşılması halinde itiraz süresiinn öğrenmeden itibaren başlayacağına hükmetmiştir. İhtiyati haciz tutanağının tebliğ edilmemesi halinde borçlunun ihtiyati hacze, ihtiyati haciz kesin hacze dönüşünceye kadar itiraz edebileceği kanısındayız.

         Yedi günlük itiraz süresi hak düşürücü süredir. Mahkeme bu süreye uyulup uyulmadığını resen dikkate almak zorundadır. Haklı bir mazereti nedeniyle itiraz süresini kaçırmış olan borçlunun itirazını eski hale getirme yoluyla yapması mümkündür.

         Üçüncü Kişinin İtirazı

         İhtiyati haciz kararına, borçlunun yanı sıra menfaati ihlal edilen üçüncü kişiler de itiraz edebilirler.

Cevapla

Email adresiniz paylasilmaz.. Zorunlu alanlari doldurunuz. *

*