İcra tahsil harçlarının ödeme (tahsil) zamanı ve şekli

Harçlar, kamu hizmetlerinden yararlananların ve hatla yararlanmak zorunda bırakılanların bu hizmet vesilesiyle ödedikleri bir çeşit vergilerdir. Devletin, icra hukukundaki faaliyetine karşılık aldığı paraya icra harcı denmektedir… İcra ve iflas Kanunu’nun 15. maddesinin birinci fıkrası; icra ve iflas harçlarını kanun tayin eder. Kanun’da hilafı yazılı değilse, bütün harç ve masraflar borçluya ait olup neticede ayrıca hüküm ve takibe hacet kalmaksızın tahsil olunur hükmünü ihtiva etmektedir.

Yasa koyucu bu madde ile icra ve iflas harçlarının çerçevesini tayin etmiş kanunla alacaklının ödemesi gerekenlerin alacaklıdan, (2548 sayılı Yasa’da olduğu gibi) diğer harç ve masrafların sonuç olarak borçludan tahsil edilmesi gerektiğini hüküm altına almıştır. ÎİK’nın 15. maddesi; harçların mahiyetini, miktarını, ödeme zamanını ve şeklini doğrudan doğruya diğer yasalara ve özellikle Harçlar Kanunu’na bırakmıştır. İcra harçları 492 sayılı yasaya bağlı (1) sayılı tarifenin yargı harçları kısmının (B/l) bölümünde düzenlenmiştir.

Buna göre ilgililer; icra takibi sırasında ve takibin niteliğine göre başvurma harcı, peşin harç, icra tahsil harcı ve yerine getirme harcı olmak üzere dört çeşit harç ödemek zorundadırlar. İlamlı takiplerde bu harçlardan sadece peşin olanı alınmaz.

Diğer tüm harçların bu takipte de tahsili gerekir. Harçlar Yasasının 29. maddesine göre, peşin harçlar, takip sonunda alınacak asıl harca (tahsil harcına) mahsup olunur. Burada hemen şu hususu da belirtmek gerekir ki borçlu takip nedeni ile sadece alacaklıya karşı sorumlu ve borçlu değildir. Alacaklının yanında takip hukukunun prosedürünün uygulanması ve dolayısıyla icra takibi nedeniyle Devlete karşı da borçludur. Borçlunun Devlete olan borcu, tabi ki harç borcudur. İcra dairesine yatırılan para nedeniyle borçlu, hem alacaklıya ve hem de Devlete olan borcundan kurtulur.

Borcun tamamının icra dairesine yatırılmaması durumunda yatırılan miktar kadar borcundan kurtulmuş olur. Böylece İcra kasasına ödeme yapıldığı anda borç ortadan kalkar. Takip konusu borcun icra dairesine ödenmesi tarihinden itibaren borçlu, faiz borcundan da kurtulmuş olur. Bundan başka ödeme tarihi, harç alacağının ve oranının yanında harç borcunun doğup doğmadığını da tayin eder. Çünkü alacaklının, borçlunun borcunu ödememesinden dolayı onun hakkında icra takibine girişmesi durumunda borçluya İİK. ve Yönetmeliği hükümleri uyarınca ödeme emri çıkardıktan sonra borçlu, henüz ödeme emrini tebellüğ etmeden önce borcunu icra dairesine gelip yatırırsa bu aşamada harç ödeme mükellefiyetinden de kurtulmuş olur. Alacaklının alacağını mutlaka borçlunun ödemesi gerekmez. Üçüncü şahısların da diledikleri takdirde İcra Dairesine başvurarak borçlunun borcunu ödemek istemeleri mümkündür.

İcra Müdürlüğünün ödenmek istenen borcu kabul etme mecburiyeti vardır. Önemli olan, alacaklının bir an önce alacağına kavuşmasıdır. 12. maddenin yasaya konuluş nedenini bu düşünceler teşkil etmektedir.

Harçlar Kanunu’nun 28. maddesi (b) bendinde yer alan ve icra takiplerinde tahsil harcının, alacağın ödenmesi sırasında tahsil edilmesi gerektiği şeklindeki hüküm, Yasa’nın diğer hükümleri gibi kamu düzeni ile ilgilidir. Borçla ilgili olarak icra dairesinin kasasına yatırılan paranın ister borçlunun veya üçüncü şahısların kendi rızaları ile yatırdıkları para olsun, isterse İİK’nın 89. maddesi uyarınca diğer alacaklıların ve üçüncü şahısların elinde haczedilen mallarla ilgili paralar olsun bunların kaynağına bakılmaksızın bu paralardan alacaklıya yapılan ödeme nispetinde -harcın tamamı tahsil edilinceye kadar- harç alınması gerekir.

Alacaklının, dosyaya yatırılan paraları almak istemesi halinde yine yönetmeliğin 58. maddesi uyarınca düzenlenecek reddiyat makbuzunda kesilecek tahsil harç miktarı da gösterilmek suretiyle “verilmesi lazım gelen paranın” miktarı da ayrıca gösterilir ve düzenlenen makbuz alacaklıya imza karşılığında teslim edilir. Burada dikkat edilmesi gereken husus, eğer bir harç alacağı mevcut ise bunun mutlaka her ödeme sırasında tahsil edilmesi gerektiğidir. Devlet tahsil harcını takibe konu asıl alacak üzerinden almaktadır.

Bundan sonraki tahsilatlardan (faiz tahsilatlarından) harç alınması, Harçlar Yasası’nın 20. maddesinin açık hükmü karşısında mümkün bulunmamaktadır. Kanun, harç alacağının tahsilini borcun tamamının ödenmesi şartına bağlamamıştır. Borcun tamamı ödenirse elbetteki harç da tahsil edilecektir. Borcun tamamı değil de taksit taksit ödenmesi söz konusu ise bu taktirde yapılan borç tahsilatlarının alacaklıya ödendiği miktara göre harç tahakkuku ve tahsilatı yapılacaktır. Çünkü Devlet, verdiği hizmet yani yaptığı tahsilat kadar harç almayı hak etmiştir.

Harç alacağının icranın yerine getirilmesiyle doğacağını bu doğumdan itibaren, 15 gün içinde ödeneceğini hiçbir duraksamaya meydan vermeden açıkça belirtmiştir. Yasa’nın 18. maddesinde; bir gayrimenkulun veya bir geminin tahliye ve teslimine dair olan icra takiplerinde tahsil harcının; bir yıllık kira bedeli, yoksa bu süreye göre takdir edilecek bir bedel üzerinden hesaplanacağı açıklanmıştır. Menkul tesliminden bahseden 19. madde de ise; bir menkulün teslimine dair olan icra takiplerinde tahsil harcının; menkulün ilamda veya takip talebinde gösterilen değeri, bu yoksa takdir edilecek değer üzerinden hesaplanacağı öngörülmüştür. Dikkat edilecek olursa buradaki harçlar da konusu para olmayan yani Yasa’nın deyimiyle ödeme yapılmayan hallere ilişkin bulunmalarına rağmen nispi tarife üzerinden alınan (tahakkuk ve tahsil edilen) harçlardır. Bu takipler sonucu harç alacağının 15 gün içinde ödenmesi gerekir. Harç alacağı, doğumu tarihinden itibaren ilgilisi tarafından 15 gün içinde ödenmediği takdirde İİK. Yönetmeliği’nin 60. maddesi uyarınca harç tahsil müzekkeresi tanzim edilerek tahsili için vergi dairesine gönderilir.

Çocuk teslimi gibi ilamların yerine getirilmesinde ise (1) sayılı tarifenin (B/l-2) bendi uyannea maktu yerine getirme harcı alınır. Harç tahsil müzekkeresinin yazılmasından sonra dosyanın işlemden kaldırılması gerekir. Eğer, dosyada yapılması gereken başka bir işlem varsa ve 15 günlük harç ödeme süresi de geçmişse işlemin yapılmasını talep eden taraf (borçlu veya alacaklı olması fark etmez) harç tahsil müzekkeresinde belirtilen harç miktarını ödediğini belgelendirmedikçe veya ödemedikçe icra müdürü o işlemi ve müteakip işlemleri yapamaz. Çünkü Harçlar Kanunu’nun 32. maddesi; yargı işlemlerinden alınacak harçlar ödenmedikçe müteakip işlemlerin yapılmayacağını öngörmüş, ancak ilgilisi tarafından ödenmeyen harçları diğer tarafın ödemesi halinde işleme devam olunacağı hükmünü getirmiştir.

İcra harçları da yargı harçları içinde kabul edildiğine göre anılan şekilde işlem yapmaktan başka yol yoktur. Harçlar Kanunu’nun ödeme ile ilgili genel hükümlerini düzenleyen 127. maddesi; bu kanunda aksine hüktim bulunmadıkça, harçların tamamı peşin olarak ödenmeden harca mevzu olan işlemin yapılamayacağını öngörmektedir. Buradan da kolayca anlaşılmaktadır ki harçlar yasası kural olarak harçların peşin alınmasını emretmektedir.

Bu açıklamalardan da anlaşılacağı gibi Harçlar Kanunu, para borçlarıyla ilgili icra tahsil harcının alacağın -ister kısmen (taksitle), isterse tümden olsun- tahsili sırasında alınmasını öngörmektedir. Alacaklının, alacağının tamamını elde edinceye kadar takibe devam etmek hakkı ve yetkisi vardır. İcra Dairesince kesilen harç nedeniyle alacaklı, alacağının tamamına kavuşamadığı takdirde borçlunun malvarlığı üzerinde takibi devam ettirerek alacağını eksiksiz tahsil etme olanağına her zaman sahiptir.

Alacaklı, icra takibinin herhangi bir safhasında borçlu aleyhine yürüttüğü takibi sürdürmekten vazgeçerse ve hatta bunu bir beyan olarak icra tutanağına yazdırmak isterse İcra Müdürü, feragat beyanını zapta geçirmeden önce feragat harcını borçlu ödemede bulunmadığı takdirde alacaklıdan tahsil etmesi gerekir. Yasa’nın 32. ve 127. maddeleri hükümleri bu konuda hiçbir duraksamaya yer vermeyecek biçimde açıktır.

Alacağın bölüm bölüm icra kasasına yatırılması veya başka nedenlerle (satış paraları veya İİK’nın 89. maddesi uyarınca alacaklılar ve üçüncü şahıslar elinde haczedilen mallarla ilgili paralar) kasaya alınan paralar olup olmadıklarına bakılmaksızın icra müdürünün, alacaklıya yaptığı her ödeme sırasında tahsili gereken bir harç miktarı bulunduğu takdirde bunu mutlaka ödeme anında tahsil etmesi gerekir.

1 Cevap

  1. İcra yoluyla alacağımı tahsil oldu ama para hesabıma parça parça yatırılıyor ve bankaya yatırılan paralarında alamıyorum % 87 tamamlanmada alamazsın diyorlar 6 ay oldu hala paramı alamıyorum ne yapmam lazım

Cevapla

Email adresiniz paylasilmaz.. Zorunlu alanlari doldurunuz. *

*